Vandaag een winterdip genomen om een winterdip te voorkomen. Eerst 45 minuten lopen door het bos al ploegend door de sneeuw. Opgewarmd en wel ben ik het water in gegaan. Na de zoveelste keer deze winter is het eigenlijk een makkie geworden. Zelfs nu het water niet meer dan 3 graden is. Vroeger liet ik me zakken en bleef ik stil in het water. Bewegen voelt namelijk kouder aan en daar zat nog een beetje angst op. Dit jaar heb ik mijn mindset bijgesteld en ben ik gaan zwemmen. Dat ging makkelijker dan gedacht. Nu ga ik een stukje zwemmen en daarna even stil om de sensaties helemaal te voelen, daarna weer een stuk zwemmen. De bedoeling is hierbij niet te verkrampen maar juist alles te ontspannen en alle tintelingen en sensaties helemaal te voelen. Het ontspannen is een graadmeter of er nog weerstand is tegen de kou of pijnprikkels vanwege de kou want dan heb je de neiging om te verkrampen. En door te ontspannen krijg je ruimte om de sensaties (bv een prikkelend gevoel) te voelen. Ik heb gemerkt dat als de weerstand er af is, dat sensaties die ik normaal als pijnlijk beschouw wel intens zijn maar niet meer onprettig. In de Vipassana meditatie die ik jaren heb gedaan leer je dat als je pijn ervaart de grootste oorzaak hiervan de mentale weerstand er op is en niet zozeer de pijn zelf. Ik heb gemerkt dat dit met kou hetzelfde werkt. Doordat je als kind hebt geleerd dat je van kou ziek wordt (“Pas op straks vat je kou”) hebben de meesten van ons een mentale weerstand ontwikkelt hiervoor. De overtuiging ‘kou is niet goed’ en de hiermee gepaarde weerstand/angst kan worden omgebogen tot een meer neutraal gevoel.
Toch zat ik nog met een paar vragen en ik vroeg het ChatGPT. Ik kreeg hele duidelijke en verhelderende antwoorden.
VRAAG: Wanneer gaat je interne kachel branden als je gaat zwemmen in koud water. Ik ga bij ongeveer 3 graden het koude water in. Ongeveer 3 minuten. Een stuk zwemmen dan 30 seconden stil en dan weer zwemmen.
Antwoord:
Mooie vraag — en leuk dat je hier precies op inzoomt, want dit is iets wat je echt kunt leren
herkennen in je lijf.
Wanneer gaat je “interne kachel” aan bij koud water?
Met interne kachel bedoel je waarschijnlijk: het moment waarop je lichaam zelf actief warmte gaat
produceren om niet onderkoeld te raken.
Bij 3°C staat het systeem meteen in overlevingsstand. Dat betekent: de interne kachel gaat vrijwel direct aan, maar je voelt hem vaak niet.
Wat beïnvloedt hoe snel die kachel aanslaat?
Gewenning / training – Mensen die vaker koud zwemmen, activeren sneller bruin vet → kachel slaat eerder aan.
Mentale ontspanning – Hoe rustiger je blijft, hoe efficiënter je thermogenese op gang komt.
Lichaamsbouw – Meer bruin vet, iets meer isolatie → makkelijker warmte vasthouden.
VRAAG: Na het eruit gaan voel ik me niet koud. Pas als ik me aangekleed heb slaat de kou van binnenuit toe. Ik kan het dan door en door koud hebben. Echter soms gebeurt dit niet en blijf ik
warm.
Antwoord:
Dit heet afterdrop.
Na het zwemmen openen de bloedvaten zich weer. Warm bloed stroomt naar koude huid, koelt
daar af en keert terug naar de kern. Dat voelt als kou van binnenuit.
VRAAG: Ja dat ontspannen dat vind ik dus heel belangrijk, het accepteren van de kou. Er zit denk ik
nog een beetje angst op de kou die ik voel bij de afterdrop want die voelt heel heftig. Oefening is
wel om deze toe te laten.
Antwoord:
De afterdrop is niet gevaarlijker dan de kou in het water, maar wordt puurder gevoeld omdat je
ontspant.
De oefening is niet kou verdragen, maar aanwezig blijven bij intensiteit.
Als je afterdrop wilt verminderen:
Blijf 2–5 minuten licht bewegen na het eruit gaan (wandelen, armen zwaaien). Trek eerst je romp warm aan, daarna pas handen/voeten. Adem nog even bewust iets actiever (niet volledig in ontspanning zakken). Vermijd direct stil staan / zitten.
Als je juist de diepe regulatie wilt trainen: (zoals in jouw workshops misschien relevant) Ga juist wél bewust in ontspanning na afloop. Sta stil. Adem langzaam uit. Laat de afterdrop toe als een regulatiegolf. Maar dan wel warm aangekleed en veilig.
VRAAG: Interessant is dat ik meestal niet meer ga rillen terwijl dit vroeger wel vaak gebeurde.
Antwoord:
Rillen is een noodprogramma.
Dat het minder gebeurt betekent dat je systeem efficiënter reguleert en meer vertrouwen heeft
